Перейти к основному содержанию
урф-адетлеримизни унутмайыкъ

 

Этнограф Густав Радденинъ китабы такъдим олунды
 
Къырым ве онынъ тамыр халкъы - къырымтатарларнынъ тарихынен керчектен меракълангъан инсанлар, эбет, белли этнограф Густав Радденинъ «Къырымтатарлар» адлы эсеринен танышлар. Къырымда пек о къадар узун муддет дегиль, олгъаны-оладжагъы учь йыл булун­гъан ве сонъундан бу девир акъкъында «Къырымнынъ дженюбий ялысындан алынгъан теэссуратлар фикирлеримни дегиль де, къальбимни мешгъуль эттилер» дие сыджакълыкънен хатырлагъан Радде. Бу китап бир чокъ джыйынтыкъларгъа, хрестоматияларгъа кирсетильди. Лякин базы къыскъартувларнен. Бельки кимгедир бу къыскъартувлар эмиетсиз олып корюнир, лякин дикъкъатнен окъугъан инсан айны шу парчачыкълар къырымтатарларнынъ хусусий чизгилерини айдынлаткъаныны корер.
 
Густав Радденинъ китабынен Москвадаки тарихий-архив институтында окъу­гъан чагъында таныш олгъан тарихчы Гульнара Бекирова бу аджайип эсернен мытлакъа эр кесни таныш этмек, керек олса озь изаатларыны да къошмакъны макъсад этип, сонъра оны озюнинъ Интернеттеки саифесине ерлештире. Йыллар кечип онынъ арзусы ерине кельди ве кеченлерде Къырымтатар санат музейининъ сергилер залында шу музей фондларындан алынгъан В. Кизеветтер, Багъчасарай тарихий-медений заповеднигинден  ве Францияда яшагъан семетдешимиз Гуливер Алтын ярат­къан «Ларишез» виртуаль музейинден алынгъан ресимлернен яраштырылгъан китапнынъ такъдими олып кечти.
Китапны неширге азырлагъан, кириш сёзю ве изаатлар язгъан Гульнара Бекирова китап узеринде иши акъкъында икяе этип, Густав Радденинъ эсери бизге кендимизге: «Биз, къырымтатарлар, асылында киммиз?» деген суальге тафсилятлы джевап бере, он секизинджи асыр Къырымыны джанландыра, эдждатларымызнынъ адетлери, турмуш тарзы, урбалары акъкъында толу малюмат бере», - деди. Киевдеки «Стилос» нешриятынынъ башы Елена Бондаренко мезкюр китап тек Къырымда дегиль де, бутюн Украинада кениш таркъаладжагъына, бойле эсерлерге ихтиядж сезген эр анги тедкъикъатчылар ичюн керчектен де бахшыш оладжа­гъына эминлигини бильдирди.
Китапнынъ дюнья юзю корьмесининъ тешеббюсчилеринден бири Рефат Чубаров: «Ойле олур ки, бу эсернинъ язылгъан вакъытыны эмиетке алмадан, тенкъидге огъраткъанлар да тапылыр, лякин бу эсер къырымтатарлар тарихы боюнджа менба сыфатында зияде къыйметлидир», - деди. 
Джумхуриет информация комитетининъ реиси Шевкет Меметов китапны такъдим эткен Гульнара Бекированынъ ишине юксек къыймет кесер экен, энди чокътан къырымтатар тарихчылар бирлигини мейдангъа кетирмек вакъты кельгенини айтты.
Халкъымызнынъ тарихы боюнджа салмакълы макъалелернинъ муэллифи, «Голос Крыма» газетасынынъ мухбири Ибраим Абдуллаев миллий озьгюнлигимизнинъ гъайрыдан тикленмеси, тамырларымызнынъ унутылмасына ёл бермемекнинъ муимлигини айтты.
Густав Радденинъ эсери къырымтатарлар кечмишинен меракълангъанлар ичюн къыйметли менба оладжагъыны тарихчы Эльведин Чубаров да къайд этти.
«Мен асылында кимим шу?», - Абляким Ильмийнинъ къараманы озюне берген суали меним де ичимни тырнай, къоркъута. Койлеримиз виран олды, биз бильген, севген Къырым вира бизден кетмекте, Радденинъ эсери бизни акъикъий къырымтатарлар яшагъан девирге къайтара, къырымтатарларнынъ чизгилерини буюк итирам иле косьтермекте, - Къырым муэндислик-педагогика университетининъ уйкен оджасы Нариман Абдульвааповнынъ чыкъышы эр вакъыттакиси киби гъает мундериджели, делиллерге, фактларгъа эсаслангъаны алда ве энъ муими даима къырымтатар тилинде ола.
Густав Радденинъ китабыны бойле гузель шекильде такъдим эткени ичюн Гульнара Бекировагъа бунынъ киби де кезлевли иш адамы Диляра Якъубова ве миллий арекет ветераны Зампира Асанова тешеккюр бильдирдилер.
Такъдимнинъ бойле тантаналы ве айны заманда мундериджели кечмесинде Къырымтатар санат музейининъ директоры Сафие Эминованынъ хызмети буюк олды.
Шимдилик китап 900 нусхада чыкъарылгъан, нашир Е. Бондаренконынъ айткъанына коре, китапнынъ сатылышына бакъып, тиражны чокълаштырмакъ меселеси тюшюниледжек экен.
Зера БЕКИРОВА.

Категория

Источник
http://www.yanidunya.org