Перейти к основному содержанию
урф-адетлеримизни унутмайыкъ

 

Sıcaq yaz kelgende toylar başlana.

 Aqrabalar-yaşlar eglencege toplana!

Ne guzel! Yaş kelin- beyaz anter kıydı,

 Cıyınaqlı kiyev-oğlan ona pek yaraştı!

Ayaqçılar masalarnı aşnen toldura,

 Çalğıcılar haytarmalarnı tohtamayıp çala…

 Erkez oynay, erkez kule,

 Bahtlı omur erkez tiley kelin ve kiyevge.

Halqımıznın ne guzel bar adetleri!

 Amma unuttuq pek çoq eski ananeleri.

Bir baqayıq ne bar edi keçken yıllarda

Qartanalarımız nasıl çıqtı aqayğa? :) )

Baştan kiçkene qizlar er qorantada

Daa erken on eki-on dort yaşlardan

Ozune ceyiz yavaş yavaş hazırlay

Şallar-quşaqlar tikip epsini toplay…

Ebet !.. Zamannen qiz osip pek guzelleşe

Ve bir yigit onu korip raatnı ğayıp ete.

Kimerde qiznin qalpni bir yaş çala aksine,

Bu da şimdi mevzu degil- keçeyik adetlerge…

Yaşlarnın evlenme zamanı olğanda

Oğlannın ana-babası da bunu anlağanda

Qiznin qorantasına qudalarnı yollay

Onlarnın yanına da bahşış-tatlı azırlay.

Musafirler qiz evinde sofraga keçe

Ve qiznın babasınen uzun-uzun lafete…

Baba, kelgen qorantanın yahşı olgannı

                                                    bilse

Ayta: “Er şey olur, Allah qismet etse”.

Ve qiznin odasına bir qadın yollana

Ve razı mı olğannı soray qizina.

O da eger razi olsa, cevap qaytara:

”Oyle olur, eger “evet” ana-babam aytsa!”

“Allah bir, söz bir”. Neticege baba kele

Ve qorantalar arasında böyle söz kesile.

Bir afta keçken son qiz ve oğlan evlerinde

Bayramlıq aşlar qorantalar pişire.

Quda olgan qadınlar guzel anterler kiye

Aqaylar omzundan yavluq baylay ozune.

Kelinge- anter ve şal, babağa- qave, şeker

Anağa da –anterlik qudalar alpketeler.

Ama bu bahşışlarnı başta şalğa qoyalar,

Bu şalnın adı- bohça, halqımızda aytalar.

Kelin evinge kelip şaldan bahşış alalar-

Ve kelgen musafirler bahşişlarğa baqalar.

Kelinnin ana-baba şalni qaytaralar

Kiyev için bahşışları bu şalga da qoyalar.

Ondan son qudalarnen beraber oturalar

Ve toy ne vaqıt olur qararnı çıqaralar.

İşte qorantalada böyle keçe ağır nişan

 

Körüşmek izin aldı endi kelin ve oğlan.

Ama “korüşmek” degen, şımdiki gibi degil

Kiyev kele pencerege. Anda da baqa

                                                           kelin,

Bundan keldi halqimizğa söz- “pencerege

                                                       barmaq

Nasıl keçe birinci kun? Bunda bar pek çoq

                                                          meraq:

Ebet şimdi bir aqşam pencerege yaş kele,

Adetince kelinge bir bahşış da ketire.

Son kiyev de çeşitli sual soray kelinge,

Kelin ise utanıp sessizce cevap bere.

Böylece nişanlılar aqşamlar korüşeler,

Yavaş yavaş bir birine de alışa ediler.

Yaş nişanlı yanına sabırsızlıqnen qaça

Sizge de misal için- halq yırında bir parça:

“Ay yarıq gecesinde

Vardım penceesine

Uzun çubuq uzattım

Men yaremni uyattım

Ay yarıqta varamam,

Tilge destan olama.

Ay bulutqa kirgen son,

Bağlasalar turamam!”

 Yavaş yavaş zaman keçe

Sıra toyğa da kele…

Birinci kün ise toy merasimde

Kelin-kiyev taraflarada ayrı-ayrı keçirile:

Er bir evinde ise dört oda azırlana:

Qartlara, qartiylere, evli-yaş qadınlara

Dorduncu oda ise – kelin, kiyev için oda.

Merasimi, qartlarnın duasınen başlana

Ondan son çalğıcılar “Peşrav”,”Taqsim”

                                                 ava çala,

Kelgen musafirlerge qave şeker bereler,

Butun kunnu avalarnen, manelernen

                                                 keçireler.

Ekinci kun ise kelinin evde keçe-

Mollalar ve qudalar endi nikah içun kele.

Kelinnin arqadaşları, kelgenleri

                                              kirsetmeyler,

Kelin için qudalardan bahşiş ve para

                                                     isteyler.

Sandıq tolu pahlava, aqça quda bergende

Arqadaşlar yol aça, quda kire evlerge.

 Nikah zamanında molla dua oqumağa

                                                     başlay,

Ondan son da yaşlarnın razı olgannı soray.

Kiyevge sorulğan son,sıra kele kelinge,

Kelin ise aglayıp belgesiz cevap bere.

Adetince bu sual eki kere tekrarlana,

Uçuncu kere kelin kesen-kes cevaplana.

Razılıqnen nikah keçse, son ötmek de

                                                       kesile,

Bir parçanı kelin bolüp, aqayğa onu bere

Boyle nikah keçken son, toydan evvel bir

                                                       künde

Qizlar aqşam ya da gece kelin evine kele.

Qiz için da bu gece baba-evde son ola

Ve kelinnin qollarına o kun qına qoyula.

Kelin eyecanından tohtamay ağlamağa,

Bu denişmelerge de buyuk işançnen baqa.

Bu aqşam da qizlarğa tatlı aşlar bereler.

Qızlar ise oynayp, yır yırlayıp kuleler.

Bir taraftan qasevet, bir taraftan- eglence

İşte boyle keçe edi unutulğan qına gece.

Bu gece de tez bitip, arqasından saba

                                                          kele,

Kiyevnin faetonı kelin azbarına kire.

Babası da qızına guzel, kumüş quşaq

                                                       baylay,

Kelinin arqasından anası baqıp ağlay.

Son kelin aqrabadan kiçkene oğlan bala

Quran alıp arabacının yanına da otura.

Boylece tolu faeton azbarından çıqa

Arqasından ise “Ağlama kelin” avası çala.

Elbet, endi tek bundan son bilgenimiz toy

                                                      başlay-

Masalar aşnen tola, haytarmalar yanğıray.

Kelin ise beyaz degil –qirmizi anter kiyer,

Qadifede altın nağış- erkez bunu pek sever.

Misafirler paalı altın bahşış ketire,

Guzel, bahtlı hayat tiler kiyevge ve kelinge

Toy gecesi son ise buyurun yeni evge-

Saba erken yaş kelinnin en lezzetli qavege!

“Toylar, toylar olsun,yaşlar bahtlı olsun

Yaşlar çastlı olsun!

Kelinler, kiyevler bir nikahnen qart olsun, sevginiz solmasın

İç solmasın!…” (bir yırnın parçası)

Категория

Источник
http://kirimli.wordpress.com/2012/05/28/toylar/