Перейти к основному содержанию
урф-адетлеримизни унутмайыкъ

1.

Bala sevgisi iç bir şeynen qıyaslanmaz. Qaç balañ olsa, yüregiñniñ o qadar parçası da bardır. Amma bir balanen bir şey olsa bütün yüregin qan ağlay.

Elindeki er bir parmaq sağlam olğanda bütün qoluñ sağlam, dep qabul etesiñ. Amma bir parmağından mahrum qalsañ, eksigini duyıp, tek onı tüşüngeniñden diger parmaqlarıñ sağlam olğanı unutıla.

Mecit oğlum menim içün böyle eksik parmaq kibi oldı. Evelden bu qadar accı yaşamağan edim. Nasıl oldı, nasıl etip onı elimizden qaçırdıq?

Cenk .. Qırım işğalde. Olğanlarnı qabul etip yaşaymız, bizni tutıp alğanlarına ve biz artıq diger bir devletniñ müstemlekesi olğanına alışmağa tırışamız. Sabıq agronom olsañ da, qocaman, quvetli bir erkek olsañ da, beş balanı, apayını baqmaq qolay degil. Çaresizlikten ruhtan tüşken qadınıma baqıp közlerim torlana. Büyügimiz Mecitni bizden tutıp alğanda qalğan beş balanıñ külküsi bile hoş kelmey edi. Hatırlamağa bile qorqunçlı.
Suvuq fevral künü yel sanki dersiñ evimizniñ damını sıdırıp almağa tırışa edi. Qırımda qar siyrek yağa. Yelniñ tesirinden ayaz daa qattı kibi his etile. Mecit 13 yaşını toldırdı. Yüksek böylü, keñ omuzlı oğlançıq öz yaşından daa büyük körüne ve özüni de aynı böyle saya edi. Er kesge yardım etmege tırışa edi. Şu künü de dağğa odun cıymağa ketken edi.

Öylege qadar qaytmağanı içün qasevetlenip, onı qıdırmağa çıqtım. Ortalıqta alman orduları buluna, ormanğa kirmek pek havflı edi. Partizanlarğa yardım etesiz, dep turğan yerinde atıp öldüre bile ediler. Yol boyu sabıq mektep içinde yerleşken nemseler ştabına alıp ketilgen adam sırasına diqqat ettim. Yüregime bir qorqu kirdi ve men peşlerinden kettim. Mektep yanında bayağı adam, mında alıp ketirilgenlerniñ tuvğanları toplanğan ediler. Qadınlar ağlay, erkeklerler başlarına yapışıp tura ediler. Şu künü alman askerleri Almaniyağa işke adam kerek olğanı içün yaşlarnı taqip ettiler. Cami yanındaki adam sürüsi içinde oğlumnı kördim.

Fevral yeli içimni yaqa edi sanki. O yanardağ kibi tutaşqan avanen nefes alamay edim.
-Toqtañ, oğlum tek 13 yaşında!. O daa bala, toqtañ, yalvaram, diñleseñiz!
- Çekiliñ yoldan, yoqsa ateş atacam!
-Yalvaram sizge, diñleñiz meni, yaşından daa büyük körüne, amma daa ufaqtır, o çalışamaz.
- Şeylerini toplamaq içün bir saatıñız bar.
-Mecit, Mecit!- ögge atıldım, amma yanımdaki adamlar ellerimden tutıp, soñra peşman etecek şeylerni yapmamağa qandıra ediler.

Şu künü, oğlumnıñ şeylerini toplağan apayıma, evlãdımıznı mıtlaq qaytaracağıma tiz çöküp vade tken edim. Onı qurtarıp olamağanımda tek özümni qabaatlay edim. Büyük azaptan közyaş tökken erkekni körmegen olsañız, erkekler iç ağlamaz dep tüşüne bilesiz.

Mecitim belgisizlikte qaldı.

2.

Şu künden soñ bir bucuq yıl keçken edi. Hayatımız bir gece içinde bütünley deñişti! Eki ay evel bütün halqımıznı sürgün ettiler. Alã daha aqlıma sığmay. Şu qorqunçlı gecesi apayımnıñ, Mecit qaytsa bizni tapamaz, degen sözleri qulaqlarımda çıñlap tura. O sözlerni tekrarlay bere edi... Demiryol stantsıyası...Demiryol stantsıyası mahşer kününe oşağan edi şu künü. Trenler biri -birini deñiştire ediler. Biri Orta Asiyağa, digeri Qazahstanğa, daa başqası Uralğa alıp kete edi. Sen qaysı birine tüşücegiñ belli degil edi.

Biz Rusiyeniñ Gorkiy şeerine tüşken edik. Yaşağanlarımızğa yaşayış denilmez, o bir soñsuz eziyet edi. Buña baqmadan, bir çare tapqanımnen Mecitni qıdırmağa devam ete edim. Alman emek kamplarındaki adamlarnı ğalebeden soñ yollaycaq ekenler, dep ayta ediler. Qayda qıdırayım seni, oğlum, nasıl tapayım?

3.

Amma bir kün muradıma yettim. Sovet Birliginiñ ğalebesinden yarım yıl keçken soñ sürgün etilgen milletniñ vekili olaraq bir çoq aqaretlerden keçip, Mecit sağ olğanı aqqında haber aldım. Oğlumnıñ bulunğan yerini tahminen bilip, Sovet emek ordularnıñ saflarında oğlumnı qıdırmağa kettim. Kazan şeeriniñ civarlarında küzniñ esiri altında qalğan soqaq boyu kete edim. Yanımdan emek ordusınıñ safları keçe edi. Yanlarına kelip, Mecitni soray edim. Böyle etip, qaç kün keçti bilmem. Sıra sıra işçiler...artık ümütten kesile edim, amma evge bir özüm qaytamaz edim. Oğlum nasıl olğan eken? Ösip pek deñişken ekenmi? Sağ-selãmetmi?

Bir kün aqşam bir afta kezip yorulğanımdan sallanıp ketkenimde küzniñ suvuq yeli meni daa beter ayaqtan kese edi. Bu suvuq yel maña Mecitniñ közlerine soñki kere baqqanım şu fevral kününi hatırlattı. Eski demiryol stantsıyası öz qararğan ve aman -aman yıqılacaq kibi mayışqan divarlarınen qorqunçlı körüne edi. Tütün içip, yanımdan keçken ordu saflarına baqıp tura edim. Yolbaşlarnıñ yanına bardım, soradım, kimse bir şey bilmey. Yarın kene kelecem.

-Bir sigara barmı?- qaranlıqtan bir ses eşittim. İşçilerden biri edi.
-Bar, ma, al
-Yaqarsızmı? Zamet olmasa.
- Ebet, buyur.
Men sernikni yaqıp, betine yaqınlaştırdım... o közler, o qaşlar....inanılmaycaq bir şey!!!
-Mecit!!!

O qatıp qaldı.

Sernikniñ alevi parmaqlarımnı yaqtı, amma men ökür -ökür ağlamaqtan titregen oğlumnı quçaqlap, artıq bir şey añlamay edim. Dualarım qabul olundı, taqdir onı ögüme çıqardı. Aman-aman üç yıl körüşmedik. Üç yıl biz de, o da cehennemde yaşadıq. Yel sılaq pıtaqlarnı yat topraqda yat bir evniñ damına qamçılay edi. Amma men seni taptım, oğlum.

На русском языке

Aliye KENCEALİ

Категория

Источник
http://avdet.org/