Черкез Али. KÜÇELEKLER

KÜÇELEKLER

 

Bizim azbarımızda çeşit soy küçelekler bar. Olarnıñ episi bir-birinden dülber. Beyaz, qara, sarı, çubar, angi soyundan isteseñ tapa bilirsin. Olarnıñ ne yuvaları bar, ne de baqıcısı. Anaları bıralqılanıp tapqanlar, soñra taşlap ketkenler. Ketkenlermi yoqsa felâketlerge oğrap elâk olğanlarmı, bunı kimse bilmey ve olarnıñ taqdirinen kimse meraqlanmay. 

 

Amma, balaçıqlarınen er kes meraqlana. Hususan seksen hanelik dört evniñ balaları er kün aqşam, saba bu küçeleçiklernen oynap kün keçireler. Balalar arasında da küçelekler kibi türlü-türlü soyları bar. Merametli, merametsiz, terbiyeli, terbiyesiz balalar episi bir yerge toplanıp çeşit-türlü oyunlar oynaylar. Ekseriyeti terekler altında, yeşil klumbalar yanında cıyılışıp küçeleklerni quçaqlarına alıp, başlarını sıypay, erkeley, aş bere ve atta evinden süt ketirip içirgen balalar da tapıla. 

 

Canları sıqılğan, tarsıqıp başlağan yaramaz balalar başqa oyunlar tüşünip çıqaralar. Yaramazlıq olarnıñ qanlarına siñip qalğanmı, yoqsa ana-babasından bütün yaramazlıq hususiyetlerini alıp soñra dünyağa kelgenmi, anlamaq qıyın. Olar yaznıñ çille sıcağında azbarnıñ ortasında ateş yaqıp, garajlar üstüne çıqıp, azbarlarda bazı adamlar tarafından oturtılğan yemiş terekleriniñ pıtaqlarını sındırıp, iç bir şey tapmağanda bir-birine taş atıp oynaylar. Anaları, babaları uçünci, dörtünci, beşinci qatlarnıñ pencerelerinden baqıp semiçka yaralar, balalarınıñ böyle, aqılğa yatmağan oyunlarını seyir etip turalar ve iç birisi balasınıñ husurını körmey, körse de indemey zevqlanalar. Eger bir de biriniñ balası ağlap "Mama!" dep başlasa, şu arada sofadan sekirip tuşken kibi, yıldırım çabikliginen azbarğa çıqıp: "Kim urdı, qayda o, kimniñ banditi o?" - dep teftişlep başlay. Lâkin balasına: "Sen ne yaptın, ozüñ bir qabaat işlegendirsiñ", - demey. Aksine: "Qorqaq olma, o saña toqunğanda, sen de onıñ mordasını pancalamaysıñmı? Eki közüni oyup almaysıñmı?" - dep balasını tazirlep nefretlene.

 

Şu cümleden bizler de sofamıznıñ penceresinden baqıp turamız. Er kesniñ areketi közün öğünde. "Kim kimnen körüşe, kim ne ketire, kim ne vaqıt kele, kim ne vaqıt kete, kimge kim kelip kete..." Mına aqiqiy aşkârlıq qayda. O qadar közden iç bir şey gizlep olamazsıñ. Bu meşğuliyetler elbette, ekseriyetinen evde oturğan pensionerlerge, ya da işlemegen ev şaibelerine aittir.

 

Raatlıq künleriniñ birinde, qomşumız Qurtseit aqay da pencereden baqıp, hayallanıp otura edi. Kiçkene torunçığı çapıp keldi. "Qartbaba, - dedi o nefesi tutulıp, - avu yerde bir balaçiq bir köpeçikniñ közlerini çıqarıp oynay..." O torunçığınıñ eyecanlanıp turğanına acınıp yerinden turdı ve balalar obalanıp oynağan yerge çaptı. O balalarğa yaqınlağanınen bir qaç danesi daa aldına çıqıp ona bu haberni ayttılar. Onı körgenlerinen balalar kenarğa dağılıştılar. Yerde ayaçıqları üstüne başını qoyıp yatqan dülber, qaşqabaş küçeleçikni körgeninen: - "Kim etti bunı?!" dep qıçırdı. Balalar episi, hususan qız balaçıqlar cinayetçini kösterdiler. O qaçacaq oldı, amma, Qurtseit aqay aman qolundan tuttı ve "yür eviñizge" dep balanı tarttı. Bala ketmeycek oldı, Qurtseit aqay onı tartıp evlerine alıp keldi. Balalar da olarnıñ artından qalmadılar. Qapısını qaqtı; anası, onıñ artından babası ve aptesi çıqtılar. 

- Sizin oğluñız pek yaramay şey yaptı. Mınavı küçeleçikniñ közlerini mınavı mıhnen çıqardı, onıñ cezasını beriniz, - dedi. 

Anası çırayını sıtıp, qaşlarını tüydi de: 

- Yalan aytmañız, kim körgen onı? - dep serteydi.

-Mına, yürüniz tışqa, anda balalar...

Anası onı itep tışqa atıldı ve qapı aldında toplanğan bala sürüsini körgeninen nefretini olarğa yağdırıp başladı. Balalar ziy-çuv olıp, onıñ oğlu bu şeyni birinci kere yapmağanını ve angi küçeleklernin közüni çıqarğanını, angi küçeleklerniñ qulaqlarını kesip ateşke taşlağanını sayıp başladılar.

- Köresizmi? Endi inandıñızmı? - dedi Qurtseit ve evine taraf adımladı. Amma, bu söz ağızından çıqqanına biñ peşman etti. Qadın balalarnı çetke taşlap, onıñ aldına atılıp çıqtı da öyle bir şamata köterdi ki, o qurtulıp qaçmaqnıñ çaresini tapalmadı.

 

-Sen menden ne isteysiñ? - dedi qadın kestirip. 

- Canım, öyle qıçırmañız, men sizden bir şey istemeyim. Balañıznı tenbiyeleñiz bir daa yapmasın, dep keldim aldıñızğa. 

Qadınnıñ şamatasını eşitken qolum-qomşular da kelip yığılıştılar. Qurtseit aqaynıñ indemey turğanını ve balanıñ yapqan yaramazlığını añlağan soñ, qomşuları bu qadınnı tınçlandırmaq istediler. Onıñ açuvı daa ziyade qozğaldı. 

- Bilem men sizlerni! - dedi o kene Qurtseitniñ aldına çıqıp. - Kim, kim, lâkin siz menim balamdan husur tapmañız! Ağızıñıznı yum da oturıñız! Siz köpeklerni değil de, insanların tiriley sobalarda yaqqan vahşiylersiñiz! Endi adam olğan da köpekni acığan, köresiñmi sen onıñ yüzsüzligini... 

Qurtseit ağızını açıp yetiştiralmay, qadın değil tek onı, bütün halqınıñ adını añıp, çeşit-türlü nefretli sözlernen aqaretlep başladı. 

-Ağızıñdan çıqqan sözler episi yalan, episi beftan, ahmaq ekensiñ! - dedi Qurtseit zornen özüni tutıp. Lâkin qadınnı toqtatmaq mümkün değil edi. 

- Beftan eken, gazetalar yalan yaza, deycek olasıñmı?.. 

Qurtseit qolunı siltep çetke çıqtı ve ondan uzaqlaşmağa tırıstı. Qomşuları sağ olsunlar, onıñ ağızını keregi kibi tıqattılar. Qadın kene baş bermeycek olıp zırıldap başladı, amma, aqayınıñ küçlü elleri onı keri çekip aldı da: 

- Sen bu adamğa sağ ol demek kerek ediñ, ne avlaysıñ? Biz onıñle beraber bir tükândan invalid payögı alamız! - dep apayını bosağasına tartıp alıp ketti. Balalar özleriniñ sevgen kuçeleklerini qollarına alıp, başlarını sıypap, erkelendirip oynadılar.

 

Çerkez Ali