Перейти к основному содержанию
урф-адетлеримизни унутмайыкъ
Айдер Зейтуллаев

 

Айдер Зейтуллаев - футболист.
 
Это был одаренный форвард. Выступал в ферганском «Нефтянике», специалисты заметили его бомбардирские способности и пригласили в ташкентский «Пахтакор», который в середине восьмидесятых годов боролся за путевку в высшую лигу. Айдер был прирожденным нападающим с ценными данными – скоростной маневр, легкий дриблинг, поставленный удар.
В сезоне-1985 «Пахтакор» отчаянно боролся за путевку в высший класс и ощущал дефицит форвардов. В клубе была слаба середина поля, и чтобы оправдать свое зачисление, Зейтуллаев все чаще брал игру на себя, был вынужден в поисках мяча отходить назад, но, тем не менее, стал лучшим бомбардиром команды в сезоне.
В следующем году «Пахтакор» пополнился нападающим Бауэром, но все равно Айдер чувствовал себя в одиночестве. Он старался, вновь стал лучшим бомбардиром команды, но сезон был для «Пахтакора» провальным и 13 голов Зейтуллаева остались словно незамеченными. Чувствовалось, что Зейтуллаеву в «Пахтакоре» не очень уютно. В чемпионате-1987 у Зейтуллаева вновь игра не сложилась и он вернулся в Фергану. Его вклад в статистику «Пахтакора» вполне солиден – 25 голов в 91 матче, просто он оказался в команде в крайне неудачные сезоны и не смог достойно проявить себя.
Болельщикам форвард нравился – запомнились его стремительные, как вихрь, прорывы и красивые голы. Дважды подряд быть лучшим бомбардиром такой команды как «Пахтакор», дорогого стоит. В конце восьмидесятых Зейтуллаев несколько сезонов довольно удачно играл в Фергане, в команде, где начинал свои выступления, здесь и завершил игровую карьеру.
 
Владимир САФАРОВ
 
Миллий арекетимизнинъ фааль иштиракчиси Айдер Зейтуллаев 70 яшында
Айдер агъа 1939 сенеси март 15-те Балыкълава районынынъ Уппа коюнде джемаат ходжалыгъынынъ ишчилери Зейтулла ве Фикрие Мевлюдовларнынъ аилесинде дюньягъа кельди. Къырым фаджиасы 5 яшында баланынъ хатырында пек терен синъип къала ве бутюн омюрини адалет тиклев курешине багъышламагъа меджбур эте. Айдер агъанынъ акъылында Уппа коюнинъ мезарлыгъында кой эалисини топлап, Сюрень станциясына алып баргъанлары да къалгъан. Къырджыман яшында Къырымны зиярет эткенде, коюни де, эвини де барып тапа.
Сюргюнлик оларнынъ къоранталарыны юзлернен къырым къоранталары киби, Шималий Уралнынъ сыртында ерлешкен Марийск АССРнинъ Дагълы-Марийск районына кетирип ташлай. Биз яшагъан орманлыкъта, эсасен, Балыкълава районынынъ Уппа кой эалисинден гъайры Чамлы-Озенбаш, Адым-Чокъракъ, Ай-Тодор, Кучка ве Татар Осман койлерининъ сакинлери кочюрилип кетирильген эди. Бу ерде де мектепке бара ве рус тилинде тасиль алса да, явурлардан артта къалмай.
1957 сенеси Айдер агъанынъ аилеси Озьбекистан Джумхуриети, Чиназ районында ерлешкен Алмазар къасабасына (Вревская станциясы) кочип бара. Айдер агъа бу ерде рус тилинде 10-ынджы сыныфны битире. Шу арада оларнынъ къорантасы Пскент районынынъ Вахрущёво адына совхозгъа якъын догъмушларынынъ янына авуша.
Бир йыл кечер-кечмез, яни 1958 сенеси  оны арбий хызметке чагъырып алалар. Айдер агъа Саратовгъа тюше. Орта малюматлы олса да, оны къырым йигити олгъаны ичюн, радиотехника зенааты боюнджа окъувдан четлештирелер. О бунъа пек джаны агъырмады, чюнки комендант режимини кечкен эди.
Еминни къабул эткенинен, Айдер агъа озюни акъикъий совет ватандашы сыфатында сезерек, о куню де Н. Хрущёвгъа мектюп яза. Айдер агъанынъ риджасы, истеги арбий хызметтен сонъ, ана-бабасынен Ватаны Къырымгъа къайтмакъ эди. О бири-бири артындан учь мектюп ёллай. Андан къырым миллетине менсюп ватандашларгъа Къырымгъа кочюв ясакъ олгъаныны анълатмакъ авалелери ёллана. Амма Айдер агъа бу джевапларгъа къанаатленмейип, партия ве совет органларына адалетсизликни хатырлатып тура.
1961сенеси Айдер агъа, электротехник зенаатына наиль олып, Чырчыкъ химия комбинатына ёлланма ала. Бир сенеден сонъ Ташкент ГРЭСине авуша. Яшлыкътан спорткъа да вакъыт айырып, баягъы бир мувафакъиетке ирише. О, Ташкент Беден тербиеси ве спорт институтына кирип, окъуй. Чокъ йыллар Тавакъсай шеэринде мектепте беден тербиеси дерслерини бере. Бу девир оны миллий арекетимизнинъ фааль инсанлары Амет агъа Моллаев ве Халиль Салединовнен якъынлаштырды.
1966 сенеси исе биринджи кере Москва шеэрине къырым халкъынынъ меселесини чездирмек ичюн ёлланылды. Бу ерде Айдер агъа Сеитягъя Билялов ве Гомер Баевнен таныша.
1967 сенеси бутюн Совет КГБсини сарсыткъан Чырчыкъ дервизасы олып кечти. Бу миллий тедбиримизден сонъ, чокъ инсанларымыз КГБнинъ незаретине тюшип, базылары апске  алынды. Айдер агъа да Озьбекистандан чыкъып кетмеге меджбур олды. 1968 сенеси о энди Къырымда эди. Ватандашларымызгъа къошулып, бир сыра сиясий акцияларда иштирак этти. Олардан бири бу бутюн дюньягъа белли олгъан Ялта трассасындаки Марьино къасабасында чадырлар шеэрчигини мейдангъа кетирюв эди. Андан Новороссийск шеэрине авушып, къуруджылыкъта чалышты.
Бу сенелер къырым миллий арекети ичюн энъ хавфлы девир эди. Бунъа бакъмадан, Айдер агъа Москвагъа кете. Бу ерде миллий арекетнинъ фааль инсанлары Энвер Аметов, Решат Джемилев ве башкъаларынен расткелише.
Энвер Аметов, Айдер Зейтуллаев, Решат Джемилев, Ибраим Халитов ве къырым халкъынынъ садыкъ къызы Зампира апте Асанова  Советлер мемлекетининъ тарихында биринджи кере, онынъ пайтахты Москва шеэриндеки Маяковский адына мейданында нумайыш кечирдилер.
Бу сиясий тедбирге азырлыкъны ве кечирилювни Айдер агъа бойле хатырлай: «Нумайыш программасы пек гизли бир шараитте азырланды. Котериледжек шиарларны Зампиранен берабер яздыкъ. Ишанчлы журналистлерге кунь эвельден айтылды. Эр ихтималгъа къаршы диссидент Виктор Красинге де хабер берильди. Кечеджек маршрутымызны да чокъ тюшюнип, ташындыкъ. Ниает, июнь 6-да куньдюз саат 12-лер къарарында шиарларымызны котерип чыкътыкъ. 6-8 дакъкъа девам эткен сиясий акцияны шу арада келип етишкен КГБ джеллятлары транспорантларны къакъып алып, бизни якъалап, («чёрный ворон» машиналарына отуртып, КГБнинъ меркезий идаресине алып кеттилер. 15 кунь Москва зинданларында, беш кунь де Геническ КГБсининъ апсханесинде къапап, чыкъардылар».
Олар даа 30-ар яшыны толдурмагъан, миллий куреш атешлеринде дефалар-джа сыналгъан йигитлер ве къызымыз эди. Олар миллий арекетимизнинъ курешини янъы бир севиеге котерип, яшлы-гъымызны ич бир вазиетте четлешмемеге, аксине, курешлерини янъы бир усулларнен алып бармагъа чагъырдылар.
Айдер агъа, миллий арекеттеки фаалиетини эр вакъыт шахсий яшайышындан устюн къойып кельди ве але даа ойле фикирдедир. Бу себептен о пек кеч эвленип, 1980 сенеси  къоранта саиби олды.
Еди сене Новороссийск шеэринде яшады. 1987 сенеси къорантасынен Къырымгъа кочип келип, Джанкой районынынъ Къалай (Азовское) коюнде яшады. Эки сенеден сонъ догъмуш Балыкълава районынынъ Чоргъуна коюне авушты. 1995 сенесинден Акъмесджит шеэринде яшай. Омюр аркъадашы бир къыз ве бир огъул багъышлады. Олардан торунлары бар. Айдер агъа 70-ке кирсе де, миллий арекеттен багъыны узьмей. О не бир тедбирден, не де бир акциядан четте къалмай. Айдер агъа озюни миллетсиз бир кунь биле тасавур этмей. Чюнки бойле инсанлар ичюн омюр – бу арекеттир. Арекетни токътатмакъ – бу яшайышны токътатмакъ демектир.
Айдер Зейтуллаев ичюн 70 яш – бу икметлик яштыр. Озюнинъ ватанперверлигини балаларына синъдиргендир, энди исе торунларына да синъдирсин. Ватан ичюн курешимиз девам эте ве даа чокъ девам этеджекке ошай. Девлетчилик къолайлыкънен алынмай. Онъа сабыр-такъат, гъайрет, ве, эльбетте, вакъыт талап олунаджакъ. Иншалла, девлетчилигимизни де корьмеге къысмет олур, деген ишанчтамыз. Хайырлы яшлар, сизге, Айдер агъа. Танърыдан сиз ичюн къавий сагълыкъ истеп, дуа этемиз!
 
Сервер БЕКИРОВ, «Къырым» радиосынынъ муаррири.
 

Категория

Источник
http://www.qirim.info/?p=1021