ТУВГЪАН ТИЛИМЕ
Эй тувгъан тиль, эй матур тиль,
Эткем-энкемнинъ тили.
Дюньяда коп нерсе булдым
Сен, матур тиль, аркъалы...
А. Токъай
Эй, джаныкъ сёзлермен толы, озь тувгъаным, озь тилим,
Дертимнинъ, къальбимнинъ къулы, озь тувгъаным, озь тилим.
Сенмен тувдым, сенмен осьтим, сенмен кирсем мезаргьа,
Сен яздырдынъ, сен джоштырдынъ, къойдынъ мени бу заргъа.
Юз отуз джыл джат къолунда къуллыкъ эттим, ынъладым,
Ынъладым да, джырладым да, джырларынъны дынъладым.
Дертлеримни сенмен яздым, Кябеме джол изледим,
Сенмен орьген сырларымны мен къалипте гизледим.
Тувгъан куню эбанайым мени къолгъа алгъанда,
«Козь айдын!» — деп, бабайыма, джель бешикке салгъанда,
«Ат минерми?!» деген бир сёз эшиттим мен бабадан,
Тапмадым бир тильде бир сёз «ат минер»ден абадан.
Мен бешикте юкълагъанда, сескенип къамшангъанда,
Гогерджиндай гурюльдеп, эммеге тамшангъанда,
«Балам, балам, бал татыр!» — деп, сюе эди анайым,
«Къызчыкъларны алдатыр!» — деп, куле эди бабайым.
Къазакъ мени салдат алып чет дюньягьа аткъанда,
Бир озюмни бир къач юз бинъ ябанджыгъа къаткъанда,
Джошып, джылап джат оджакъта джырларымны джырладым,
«Джар!» сёзюнъмен нишанлыма мектюплерни сырладым.
Козьге алып динсиз мени бастырыкъкъа салгьанда,
Къарындашым, чынъ дефтерим эвимизде къалгъанда,
Сёзлеринъмен мен къальптен чынълар ясап яшадым,
Эр бейтини гонъюлиме бир чичектай ашладым.
Сыртнынъ ити мени къорлап озь эсири эткенде,
Озь джуртымдан айырылып узакъларгьа кеткенде,
«Айгиди, озь койим меним, Сувбашы Найман» — дедим,
«Сенинъ козюнъ торлангьанда, мен де джылайман» — дедим.
Деликъанлы джаш чагъымда тойдан-тойгьа джурьгенде,
Мыйыкъ бурып, перчем тарап «къыз эви»не киргенде,
Сёзлеринъмен къурап, сайрап чынъ уйдырып чынъладым,
«Айланайым тилинъден!» — деп, къыз джевабын дынъладым.
Шу бейитлер синъип къалды тамарыма, къаныма...
Омюриме омюр къошты, джан джалгьады джаныма.
Турасынъ сен, эй тувгъан тиль, Чолпанымдай джалтырап,
Озь тилимде шиир язсам, джылай джюрек къалтырап.
Сен тургъанда, токътамайджакъ козьлеримнинъ яшлары,
Козь айдынгьа баш котерди эски мезар ташлары.
Джырласам бир монъ джырынъны, джюрегим къайнап таша,
Эй, тувгъан тиль, эй, ана тиль! Бинъ яша, юз бинъ яша!
1921
