Перейти к основному содержанию

Исмаил Гаспринский

İsmail Gasprinskiy

1851–1914 26 книг автор, составитель

Исмаил Мустафа огълу Гаспринский 1851 сенеси март 8 (21) куню Авджыкойде догъды. Вакъты иле Акъмесджитте, Москвада, Воронежде, Истанбулда ве Парижде тасиль алды. Алты йыл девамында чешит татар мектеплеринде рус тили оджасы олып чалышты.

1879 сенеси Багъчасарай шеэр головасы оларакъ сайланды ве бу вазифеде 1883 сенесине къадар булунды, Публицистикагъа авеслиги ве истидаты оны яваш-яваш газетаджылыкъ фаалиетине кетирди.

Исмаил-бей Гаспринский 1883 сенеси апрель 10 (23)-тен башлап омюрининъ сонъуна къадар «Терджиман», арада «Миллег», «Алем-и нисван», «Ха-ха-ха», «Алем-и субъян» газеталары ве меджмуаларны нешир этти. Озюнинъ шахсий куньделик матбуатындан гъайры, илим ве турмушнынъ чешит сааларына багъышлангъан юзьлернен китап ве рисалелер басып, миллий тасильнинъ дереджесини чокъ керелер юксельтти.

«Тильде, фикирде, иште — бирлик» шиарынен тюркий халкъларнынъ бири-бирине якъынлашувы ве миллий медениетлери, сиясий анълары осюви огърунда буюк хызметлер япты. Медений, ичтимаий ве сиясий фаалиети ичюн 1910 сенеси Исмаил-бей Гаспринский «Rеvuе du monde musulman» адлы франсыз меджмуасынынъ эйети тарафындан Нобель мукяфатына такъдим этильди.

Бедиий иджадыны 1887 сенеси «Фрэнкистан мектюплери», «Даруль-Рахат мусульманлары», «Африка мектюплери», «Къадынлар улькеси» киби несир эсерлери, озюнинъ эсас къараманлары ве сюжет ёнелишлерининъ бир-бирине мантыкъий суретте багъланувынен, шартлы оларакъ «Молла Аббас» роман-эпопеясыны тешкиль этелер. Озь вакъытында «Даруль-Рахат мусульманлары» эсери арап ве фарс тиллерине чевирильген. Экинджи джиан дженкинден сонъ, бу эсер чешит анълатувлар ве лугъатлар иле «Йылдыз» меджмуасы (1993, № 1) ве «Къырымтатар эдебияты» (1995) къулланма дерслигинде нешир олунды.

1905 сенеси Исмаил-бей Гаспринскийнинъ «Кунь догъды» романы дюнья юзюни корьди.

Исмаил-бей Гаспринский 1914 сенеси сентябрь 11 (24) куню вефат этти ве Багъчасарайдаки «Зынджырлы медресе»нинъ азбарында дефн олунды.

Источник: З. Къуртнезир, «Къырымтатар эдиплери» (2014), статья №44 Открыть книгу-источник

Книги автора

↑