Перейти к основному содержанию

Юнус Темиркъая

Yunus Temirqaya

1915–2004 5 книг автор

Юнус Темиркъая 1915 сенеси январь 3-те Балыкълава районынынъ Уркуста коюнде догъды. 22 куньлюк сабий экенде, оны Маркур коюнде яшагъан къартбабасы ве къартанасы озьлерине эвлятлыкъкъа алалар. 1921 сенесининъ ачлыгъында Юнус Темиркъаянынъ ана-бабасы, беш агъа-къардашы вефат эте.

Еди йыллыкъ мектепни Эски-эль коюнде битирген Юнус Темиркъая Багъчасарай педагогика техникумына кире. 1934 сенеси бу техникумнен Ялта техникумы бирлештириле. Юнус Темиркъая 1935 сенеси Ялта техникумыны 5 файызлы имтиязлылар сырасында битире ве шу йылы Къырым Девлет педагогика институтынынъ къырымтатар тили ве эдебияты факультетине кире. Оны 1939 сенеси мувафакъиетнен битире.

Техникумда ве институтта окъуп юрген вакъытларында Юнус Темиркъая шиириетни зияде севе, къырымтатар классик шиириети ве рус эдебиятынен терендже меракълана. Яш шаирнинъ биринджи «Яш ишчи достума» шиири техникумда окъугъан йылларында, 1934 сенеси Ялтада нешир этильген «Ударник» район газетасында басыла. Бу ильки адым авескяр шаирге рух, ильхам багъышлай. Институтта окъугъан девринде яш иджаткяр шиир язувны исрарлыкънен девам эттире. Онынъ шиирлери Къырымда чыкъкъан джумхуриет газета ве меджмуаларында корюнип башлайлар. Оны институтнынъ «Яш къалемлер» адлы эльязма меджмуагъа муаррир оларакъ тайин этелер.

Институтны битирген сонъ, Юнус Темиркъаяны Джумхуриет Маариф комиссарлыгъы Ларендорф (шимдики Первомай) районындаки Буюк Бораш коюне, мектеп директоры этип ёллай. О, айны заманда, анда ана тили ве эдебияты дерслерини алып бара. 1941 сенеси экинджи джиан дженки башлангъанда совет аскерлери мектеп бинасыны казармагъа чевирелер. Бундан сонъ Юнус Темиркъая Айвасыл коюне келе. Онъа дженктен къалув акъкъында бронь берелер. Эки бучукъ йыл Къызылташ коюнде, къайнатасынынъ чайырында гизленип яшай…

Сюргюнлик йылларында Юнус Темиркъая Ташкент виляетининъ Бекабад тола заводында, «Фархадстрой» къуруджылыкъларында чалышты. 1948 сенеси кене оджалыкъ зенаатына къайтты. Наманган виляетиндеки Янъыкъургъан район кой мектеплеринде отуз йыл къадар оджалыкъ этти.

Шаирнинъ иджады кечкен асырнынъ эллинджи сенелери кенишледи. Онынъ эсеелери эсасен «Ленин байрагъы» газетасында, сонъундан «Иылдыз» меджмуасында сыкъ-сыкъ дердж олундылар. Сонъки черик асырда Юнус Темиркъаянынъ «Сабалар тазелиги» (1970), «Дагъ чокърагъы» (1972), «Танълар» (1976), «Аметхан» (1980), «Джан эзгилерим» (1983), «Юкъусыз геджедеки йырларым» (1986) шиирлер ве дестанлар джыйынтыкълары басылып чыкъты.

Юнус Темиркъая къырымтатар эдебиятынынъ тарихынен де огъраша. Иджреттен Къырымгъа къайтып кельген сонъ, эдипнинъ иджады даа да гурьдели олды. Онынъ шиирлери, публицистик макъалелери газета ве меджмуаларда сыкъ-сыкъ дердж олундылар. 1995 сенеси «Таврия» нешриятында шаирнинъ «Сонъки тёллерим» шиирлер джыйынтыгъы дюнья юзю корьди. Озь джонькинде исе, «Къуртий баба» адына шиирий романы къалды.

Юнус Темиркъая Къырымгъа авдет олгъан сонъ, Украина Языджылары бирлигине аза къабул олунды.

О, 2004 сенеси сентябрь 14-те Акъмесджит шеэринде вефат этти.

Источник: З. Къуртнезир, «Къырымтатар эдиплери» (2014), статья №119 Открыть книгу-источник

Книги автора

↑