Перейти к основному содержанию
урф-адетлеримизни унутмайыкъ

 

Эр бир халкънынъ чокъ асырлар девамында яшагъан пек чокъ озь урф ве адетлери бар. Бу урф ве адетлери, тили, халкъ агъыз яратыджылыгъы олмагъанда миллет ёк олур.
 
Къырымтатарларнынъ да озь зенгин медениети, фольклоры, урф ве адетлери бар ве оларны къадирине этемиз. Эджатларымыз урф ве адетлеимизи сакъламакъ истей эдилер. Бизим халкъымызнынъ да пек чокъ эски адетлери бар эди ве оларны несильден несильге бильдирирлерди. Олардан бириси баланы бешике ерлештируф адети.
 
Бала догъып, арада бир афта кечкен сон, эвге сой-акърабаны, къомшуларны чагъыралар. Мусафирлер балага чешит урбалар, оюнджакълар ве дигъер багъшышлар кетирелер. Эсли къадынлардан бири баланы котерип бешикке къоя, топлангъанлар бешик йырыны йырлайлар. Сонъра софра къурула. Софрадаки ашларны эркес бегене. Бу баланы бешикке ерлештируф адети ола.
 
Баланын адыны къояджакта пек чок мусафир давет этиле. Эвельден къалма сёзлер бар эди: инсан озь догъмушларындан эвелья буюк багъшыш оларак ад ала.
 
Кельген мисафирлер чешит адлар теклиф этелер. Олар къараманларымызнынъ, языджыларымызнынъ, санат усталарымызнын, эдебият къарамаиларынын адларыны тефсие этелер. Бу мунасебетнен кельген къартлар адларнын не мана бергенини де айталар. Олар: Мерьем- темиз, мерхаметли, ана юрекли, Иса пейгамбернинъ анасынынъ ады демек, Сельямет- сагъ-сельяметлик бильдиргенини, Керим- джумертлик,саадет, Ариф- эр шейни бильген, окъумуш адам, Энвер- парлакъ, нурлы мана бергенини, Джафер- гъалебе манасында олгъаныны анлаталар, Алим- окъумуш, акъкъылы манасыны бермекле бизим миллий къараманымыз- Алим Азамат огълу экенини яхши билемиз.
 
Бойледже, бизим адетлеримизге бир бурулуш япмасакъ,оларны ябанджи кучлернин зарарлы тесиринден къуртармасакъ, унутылган адетлеримизни яваш-яваш къулланып яшатмасакъ, буны бизден гъайры кимсе къайгъырмаджакъ.
 
 
Er bir halknın çok asırlar devamında yaşagan pek çok öz urf ve adetleri bar. Bu urf ve adetleri, tili, halk ağız yaratıcılığı olmağanda millet yok olur.
 
Kırımtatarların da öz zengin medeniyeti, folklorı, urf ve adetleri bar ve olarnı kadirine etemiz. Ecatlarımız urf ve adetleimizi saklamak istey ediler. Bizim halkımızın da pek çok eski adetleri bar edi ve olarnı nesilden nesilge bildirirlerdi. Olardan birisi balanı beşike yerleştiruf adeti.
 
Bala doğıp, arada bir afta keçken son, evge soy-akrabanı, komşularnı çağıralar. Musafirler balaga çeşit urbalar, oyuncaklar ve diğer bağşışlar ketireler. Esli kadınlardan biri balanı koterip beşikke qoya, toplanğanlar beşik yırını yırlaylar. Sonra sofra kurula. Sofradaki aşlarnı erkes begene. Bu balanı beşikke yerleştiruf adeti ola.
 
Balanın adını qoyacakta pek çok musafir davet etile. Evelden qalma sözler bar edi: insan öz doğmuşlarından evelya büyük bağşış olarak ad ala.
 
Kelgen misafirler çeşit adlar teklif eteler. Olar karamanlarımıznın, yazıcılarımıznın, sanat ustalarımıznın, edebiyat karamailarının adlarını tefsiye eteler. Bu munasebetnen kelgen qartlar adlarnın ne mana bergenini de aytalar. Olar: Meryem- temiz, merhametli, ana yurekli, İsa peygambernin anasının adı demek, Selyamet- sag-selyametlik bildirgenini, Kerim- cumertlik,saadet, Arif- er şeyni bilgen, okumuş adam, Enver- parlaq, nurlı mana bergenini, Cafer- ğalebe manasında olğanını anlatalar, Alim- oqumuş, aqqılı manasını bermekle bizim milliy karamanımız- Alim Azamat oglu ekenini yahshi bilemiz.
 
Boylece, bizim adetlerimizge bir buruluş yapmasak,olarnı yabanci kuçlernin zararlı tesirinden qurtarmasaq, unutılgan adetlerimizni yavaş-yavaş qullanıp yaşatmasaq, bunı bizden gayrı kimse qayğırmacaq.
 
Meryem Asanova
Источник
http://kirimli.wordpress.com/2012/02/15/balani-besikke-yerlestiruf-adeti/