Ertesi künü quşluq maalinde Abibulla Suleymanoviç Hansaray azbarında kestane teregi altındaki skemleniñ üzerinde yapa-yalıñız otura edi. Elindeki ince ayva fışqınınen topraq üstünde bir daire çızıp, onıñ üzerine dalğın-dalğın baqaraq, teren tüşüncelerge kömülgen edi.

Küneş şavleleri ziynetli saraynıñ divarlarını aydınlatqan, bağçanıñ ortasındaki qadife çeçeklerini şeñlendirgen. Erılğanlarnıñ gönceleri açılğan, qaysı terekleri çeçeklengen, otlar- ölenler yeşergenler. Gürdeli dallarnıñ üzerinde bülbuller sevimli nağmelerini töke, ortalıqnı şeñlikler içine ğarq ete ediler.

Abibulla Suleymanoviç çoq vaqıt susıp turğan soñ, başını köterdi, çevre-çetine köz taşladı.

“Bağçanı ziyaret etkenler çoq ola ekenler”, – dep tüşündi.

Halqnıñ yüzünde azamatlı hızmetten soñ bir hoşnutlıq sezile, er kes bayramdakisi kibi şeñ edi. Küneşten yanğan, kökrekleri açıq, sağlam yaşlar qızğın laqırdılar etip, sıra-sıra olıp kezine, arttan küler yüzlü qızlar adımlaylar. Qarşıdaki skemlelerde oturğanlar saraynıñ yüksek minarelerini seyir etip, onıñ tarihına ve arhitekturasına teren qıymet kese ediler... şeerniñ eski ömrüne alışqan Abibulla Suleymanoviç içün bu yañılıqlar hucur olıp körüne edi.

Paynına oturıp bezerek, endi skemleniñ diger ucuna çekilip, saraynıñ italyan örneklerini seyir etken Abibulla Suleymanoviç apansızdan, uzaqta, qaya üstünde çapqalağan balalarnıñ davuşını eşitti. Olar töpede, yelemlik yerde sazağan uçura ediler.

“Balalıq ne qadar güzel şey, – dep tüşündi. – Men eñ tatlı künlerimni balalığımda keçirgen edim. Qoşuğa çapqan bir cüyrük kibi keldi-keçtiler. Ebet, cüyrük kibi kelip-keçtiler. Şimdi olardan eser qalmadı. Eñ saf tüşüncelerimni göñlümniñ terenliklerine kömdim, olarnı ebediyen unuttım. Babamnıñ qaraltısında sade ömür keçirgen edim; men eybetli edim. Balalarnen “Doldu” oynağanda, elimnen yaqalanılmağan kimse qalmay, cemiyetlerge barsam, Devletovnıñ oğlu dep, meni elleri üzerinde kezindire turğanlar. Men ğururlı edim. Ğurur... qudretli ve metinli söz...

Ğarip Abibulla! Unut! Episini unut. Çünki babañ, Suleyman Devletov şimdiden soñ iç bir vaqıt 9 evelki derecesini tapalmaycaq. Sen ise, Qaçı boyunıñ yeşil bağçalarında serbest, bir bülbül kibi kezinmeyceksiñ. Rayon kooperativ birliginde işlegen dayım yardımğa kelmegen olsa, biz ğayıp edik. Babamnıñ canını o qurtardı. Şimdi sağ-esenmi, bilmeyim...” Abibulla Suleymanoviçniñ közleri aldında, bütün ayat yolu canlandı, bir tüş kibi keldi.

Soñra, köküs keçirdi.

Altın şavlelerini saçıp turğan küneş isar taldasından çıqıp, kestane teregi pıtaqlarından qurtularaq, Abibullanıñ celkesine töküldi, terletti.

O, yorğun başını köterip, büllür kibi açıq kök yüzüne baqtı da:

– Ne qadar can sıqısı, – dedi. – Aceba mında menim ömrüm böyle keçecekmi? Men dayanıp olamam. Keterim. Uzaq, eski bir köyge keterim.

Skemleden köterilip, elindeki ayva fışqınını sağğa-solğa sallay-sallay, zornen eşittirip sızğıra-sızğıra qapıdan çıqtı. Saray aldındaki köpürden keçti, sol taraftaki qaldırımğa ayaq basayım degende, ögünde eki qadın peyda oldı.

Olarnıñ birisi, Üsniye edi. Qomşusınen beraber poçtağa kete edi. Tüşüncege dalıp keleyatqan Abibulla Suleymanoviçni körgeninen, yüzü azaçıq qızardı, birden adımlarını çabikleştirdi.

– Canıñız sıqılsa kerek, öylemi? – dep söz qattı ve yoluna devam etti.

Eyecan içinde, Üsniyeniñ sözlerini zornen eşitken Abibulla Suleymanoviç:

– Ebet, can sıqısı, – dep cevap berdi.

Yaş qalpke ateş taşlağan qadın, Hancami aralığında közden coyuldı.