Tenzile qartana aqşam torunını sofa aldında bekley edi. Terekler arasından onıñ evge keleyatqanını körgeninen:

– Balam, endi qasevet etip başlağan edim, – dedi. – Açıqmadıñmı? Üylege azırlağan yemegim suvıp qaldı. Cür-cür, aydı!

Sofanıñ aldında kürsü üzerine sinini yerleştirip, aşamağa oturdılar.

Bekirnen biraz kezindik, – dedi Abibulla Suleymanoviç, – ondan soñ, evlerine kirdim.

– Leylâ yoqmı edi, balam?

– Epimiz beraber edik.

– Soñ, nasıl, begendiñmi?

Abibulla Suleymanoviç cevap bermedi. Aşap bitirgen soñ:

– Çoq cürdik, yoruldım, büyükana, – dedi: – Yarın arıqbaşqa ketecekmiz.

Arası yarım saat keçer-keçmez, setniñ üstüne çalqa tüşip yattı. Tenzile qartana ise, tışta ocaq başında ağızında çubuğı, çoq vaqıt puğunıñ sesine, özenniñ şuvultısına, köpeklerniñ davuşına diñlenip turdı.

Abibulla Suleymanoviçniñ keç vaqıtqa qadar közüne yuqu kirmedi. Onıñ hayalında Leylâ canlandı.

Bağçada, göl yanındaki tereklerniñ kölgesinde turğanda bu qıznıñ baqışlarında ne qadar tatlı ömür alâmetleri oqula edi... Alâmetleri degil, onıñ özü büs-bütün ayat edi. O, bağçada uçqan 17 serbest bir quş, dalda ötken sevimli bülbül edi. O, bir saadet dünyası edi. Lâkin ne fayda ki... o, başqasınıñ olacaq... o, büllür kibi vucutnı tezden başqası saracaq, onıñ öpüşlerinen zevqlanacaq.

Tüşüngen sayın sağına-soluna aylandı, yastığını bir yerden diger yerge avuştırdı, olarnı yumruqladı, ahır-soñu, yüz üstüne qapaqlanıp, başını pufqa kömdi.

Kündüzki kezintiden soñ, niçündir qalbinde Bekirge qarşı gizli isler uyandı. Evlerini körgende, begenmedi. “Medeniy adamnıñ durağına beñzemey”, dedi. Onıñ añında Bekirden uzaqlaşmaq içün, küncülikke beñzer bir zeval doğdı.

Közleri yuquğa keteyim degende, Üsniyeni hatırladı. Onıñ soñ künlerde kederden sararıp solğan çeresini köz ögüne ketirdi, azaplandı.

Saba turğanda, küneş doğmağan edi. Büyükanasınıñ bağçada biber suvarğanını körip, yanına keldi:

– Büyükana, – dedi. – Evde işiñiz olsa, qaytıñız. Men suvarırım.

Tenzile qartana torunınıñ yüzüne baqtı, onıñ çırayı kögergenini, közleriniñ astı morarğanını kördi.

– Niçün böyle erte turdıñ, oğlum? – dep soradı. – Kör çibin taladımı yoqsa?

Abibulla Suleymanoviç büyükanasınıñ qolundan çapanı aldı, yolaqnıñ ucuna çıqqan suvnı quru yolaqqa ciberdi, soñra başını köterip:

– Hayır, iç bir şey talamadı, – dep cevap berdi. – Pek güzel yuqladım. Ketiñiz, men beceririm...

Tenzile qartana, biber ocağı başında yulqıp taşlağan kögetlerini quçağına alıp, evge qayttı.

Nomay suvnen biberlerni suvarmaq zevqlı edi. Bazı sıralarnıñ toprağı eşilip, suv diger yolaqlarnı göllendirdi ise de, ocaqnıñ yarısına barğan soñ, tüz yerde, suv bir daa taşmadı.

Ocaqnı suvarıp bitirgen maalde küneş endi Babulğannıñ üstüne bir sırıq boyu qadar köterilgen, ortalıqnı qızdırğan, ve onıñ celkesini terletip başlağan edi.

Elindeki çapanı taşladı, uluqtaki suvğa elini-betini cuvıp, evge qaytıp keldi.

Saba yemeginden soñ, sofanıñ aldına çıqqanda Bekirni kördi.

– Ketemizmi? – dep soradı.

– Ketemiz, – dedi Abibulla Suleymanoviç. – Qarmaq ketirdiñmi?

– Ketirdim. Baq, kelişemi? – O elini açıp, qarmaqlarnı köstererek, tayaq tapmaq kerek, – dep ilâve etti.

Abibulla Suleymanoviç evniñ artına aylandı, pıtaq kesmek içün kürüç teregine mindi. Bekir bu arada sofanıñ aldından ğayıp oldı, birazdan soñ, Leylânen birlikte qaytıp keldi.

Abibulla Suleymanoviç tayaqlarnı alıp keldi. Ocaq yanındaki kürsü üzerinde oturğan Leylânı körgende, yüreginde sevinç ve zevq is etti.

– Hoş keldiñiz, – dedi. – Köresiñizmi, sizge qarmaq tayağı azırladım. Balıqlarımıznı bölüşecekmiz. Bedava bellemeñiz...

– Eger tutsam, episini bermege azırım, – dedi Leylâ. – Lâkin bölüşmege şey tapılmaz dep qorqam.

Bekir tayaqlarnı qoltuğına qıstı, Abibulla Suleymanoviç sılavçan qoymaq içün eski teneke qutu aldı, Leylâ ise yipek boyun bağını çezip, başına bağladı, yolğa çıqtılar.

Arıqbaşqa yetkenge qadar Leylâ, Bekirniñ qoltuğını bıraqmadı. Özen boyundaki irili-ufaqlı taşlar, yüksek bentler, sarp keçitler onı ziyetlendirdi, yorulttı. Abibulla Suleymanoviç ise, birer-birer taşlarnıñ astından sılavçan qıdırdı, qutusını toldurmay vazgeçmedi.

– İşte endi keldik, – dedi Bekir. – Biraz nefes alıp, soñra işke başlarmız, şay degilmi?

– Ebet, aşıqmağa ne bar? – dedi Leylâ, soñ Abibulla Suleymanoviçke aylanıp: – Siziñ, saba erte bağçada çalışqanıñıznı seyir ettim! – dep, ilâve etti. Bu qadar işkir ekeniñizni bilmey edim.

Abibulla külümsiredi:

– Saba erte turdım. Canım sıqıldı. Aydı, dedim, büyükanama yardım eteyim...

– Yarığıñız yarı gece maalinde alâ daa sönmey edi. Zan etsem, pek keç yattıñız.

– Büyükanam oturıp qaldı. Men erte yattım…

Abibulla Suleymanoviç sustı. Yalıñız terenden köküs keçirdi, soñra, tayağına yipni bağladı, qarmağınıñ ucuna sılavçan keçirip, tıynaqnıñ kenarındaki yüksek taşnıñ üzerine çıqtı. Bu arada, ayaqqaplarınıñ bavlarını çezeyatqan Bekirge:

– Mında balıq çoq, – dep muracaat etti. – Menim ümütim yerine kelecekke beñzey. Bu zenaatnı pek sevem.

Bekir balaqlarını çermep, özenniñ diger yağına keçerek, suvnıñ üzerine köndelen uzanıp ketken qalın qarağaç tereginiñ üstüne yerleşti, qarmağını suvğa attı.

– Qana, baqayıq, – dedi Leylâ, – eñ aldın balıqnı kim tutsa, bahıtlı odır.

– Öyle olsa, qarmaqnı taşlayım, – dedi Abibulla Suleymanoviç, – çünki ömrümde iç bir vaqıt bahıtlı olmadım ve olurım dep de tüşünmeyim.

– Bu qadar ümütsizlik...– dedi Leylâ.

– Çoq yazıq ki, söylegenim – aqiqat.

Bu esnada Abibulla Suleymanoviç elindeki tayağınıñ qıbırdağanını duydı. Elini birden yuqarı tarttı: qarmağınıñ ucunda büyük bir sazannıñ çapalanğanını kördi.

Leylâ yerinden atılıp turdı. Abibulla Suleymanoviçniñ yanına keldi:

– Aqiqatıñız böyle olamı? – dep küldi. – Şimdiden soñ sözüñizge inanmaycağım. Bekir!..

Bekir... baqsa, ne büyük sazan!..

İşine büyük diqqatnen közetip turğan Bekir başını bile köterip baqmay:

– Pek qıçırma, balıqlarnı qorquzırsıñ, – dedi. – Bir plâqa aylanıp cüre, asıl da tüşmey.

Av üylege qadar devam etti. Bu zenaatqa Leylâ da qoşulmaq istedi, qarmağını qaç kere atıp baqtı, tüşken şey olmağan soñ, vazgeçti. Bir talay vaqıt, öz başına özen boyunda ğayıp olıp, qaydadır, cuvunıp, sılanıp keldi.

Bekirnen muamelesinde samimiy körüngen Leylâ er laqırdısında Abibulla Suleymanoviçniñ tabiatındaki inceliklerni ögrenmege aves etkeni duyuldı. O, Abibulla Suleymanoviçniñ areketlerinde nasıldır, bir qabalıq, nizamsızlıq oquy, bu sebepten de, onıñ angi ayat yolunı taptap kelgenini ve nasıl yolnen ketecegini bilmek istey edi. Leylâ Bekirnen söyleşe, Abibulla Suleymanoviçni diñley edi.

Abibulla Suleymanoviç ise qarmağını özenge ata, suvda Leylânıñ közlerini qıdıra edi.

Nasıl oldı, nasıl olmadı, ava birden deñişti. Töpede büyük qara bulut peyda oldı.

Küçlü yel çıqtı, tereklerniñ pıtaqlarını sallap başladı.

Leylâ, sıyarıp başlağan kök yüzüne baqtı da:

– Betime yağmur tamçısı tüşti, – dep qıçırdı. – Qaytmaq kerek, davranıñız!! – o, deral ayaqqaplarını kiydi, acele-acele yolğa tüşti. Çoqqa barmay, artından Bekir ve Abibulla Suleymanoviç köçtiler.

Köyge kelip kirgende, ekindi maali edi. Yağmur biraz sepelep baqtı, yağmay, açılıp ketti.

Abibulla Suleymanoviç qapı aldında sağlıqlaşıp, evge kirdi.

Leylânıñ yüreginde bir qatiyetsizlik, bir zayıflıq asıl oldı. Miyini amansız bir qurt kemirdi, kederlendirdi.

O, şimdi evge ketip, minder üzerine yıqılaraq, toyğancek ağlamaq istey edi.

Yeşil boyalı araba qapınıñ aldında ayırılışqanda, Bekir ondan:

– Bizge barayıqmı, Leylâ? – dep soradı. – Niçün indemeysiñ?

Leylâ, tüşünceli başını aqırından yuqarı qaldırıp, Bekirniñ acizlik içinde qalğan közlerine baqaraq:

– Hayır, baralmaycağım, – dep cevap berdi ve qapınıñ qanatını örtip, ğayıp oldı.