“Ya Üsniyege ne oldı?” – dep sorarsıñız. İnsanlar içün iç bir vaqıt fenalıq tüşünmegen, saf göñülli bu qadınğa ne ola bilir? Üç yıl evel Qırımnıñ çöl rayonlarından birinde ambulatoriyağa işke kirgen edi. Şimdi pek güzel yaşay, deyler.

Darbali deseñ... O da ciddiy adam olıp ketti.

Bugün üyle zamanında Canköy vokzalına, sırttan poyezd kelip yanaştı.

Başına yünlü, beyaz beret ve üstüne baarlik kök palto kiygen qız yedinci vagonnıñ qapısındaki konduktorğa biletini kösterip, acele-acele içeri kirdi.

Qız yer tapıp yerleşkence poyezd köçti. Vagonda er şey özüniñ nizamınca edi. Yolcularnıñ kimisi yuqlay, kimisi domino oynay. Lâkin halqnıñ ekserisi arbiy adamlar edi.

Sarabuz yaqınladı. Sağ ayağı bintnen sarılı bir qızıl asker, qoltuq tayaqlarnen yavaş-yavaş qapığa doğru cürgende, niçündir diqqatı qıznıñ yüzüne toqtatıp, oña ereslenip-ereslenip baqtı ve yüzünde ümütsizden qızarıntı asıl oldı. Yoluna devam etmege oñaytlandı, lâkin tekrar toqtaldı, qızğa soñki kere köz taşladı.

Soñra:

– Leylâ sensiñmi? – dep qıçırıp ciberdi.

Leylâ askerge çevirildi, kim ekenini birden farqlap olamay, taaciplendi; yaşnıñ qalın, qara qaşlarını, tögerek, tolu betini eslegeni kibi, askerniñ quçağına atıldı, onıñ yorğun közlerine baqıp:

– Bekir... sevimli Bekir, – dep ağlamsıradı, – Bu nasıl vaziyet? Sen yaralısıñmı?!

Bekir terenden köküs keçirdi:

– Ebet, yaralım. Ciddiy yaralım.

– Ne qadar ümütsiz rastkeliş! Bekir, men seniñ aldıñda qabaatlım. Bekir...

– Sus, Leylâ! Bu hususta ayrıca sözümiz olacaq. Qaydan kelesiñ, söyle?

– Kerçten.

– Niçün Kerçten?

– Çünki anda çalışam. Bekir, qayda yaralandıñ?

– Frontta bulundım. Lâkin bu uzun tarih...

– Yarañ büyükmi?

– Dört parmağımnı snarâd aldı.

– Aman... ne büyük deşet...

Leylâ hayli vaqıt tüşünip turğan soñ:

– Sen, belki eşitkendirsiñ, – dedi. – Abibulla meni...

– Kerekmey, canım. Maña bu aqta söyleme. Episini bilem. “Qıymetli... Abibulla Suleymanoviç”... Balalıqtan berli tüşüncesi – “yükselmek, ve yükselmek” edi. Bundan beş sene evel bağçada qaysı teregi tübünde qonuşqanda, – “İdeal... insanda ideal olmalı. Men merdivenge mindim, ideallarımnıñ yüksekliklerine köterilem. Ebet, merdiven boyu ep köterilem. İnsan oğlu köterilmeli, yükselmeli”, degen edi.

Buña sözüm yoq, lâkin merdivenniñ diger bir hususiyetini unutqan edi. Merdivenge onıñ kibi çıqqan adam, mıtlaqa tüşmege de borclu.

Unut... bu facialı tarihnı unut, Leylâ! Bekir saña evelki kibi sadıq qaldı. Frontta seni çoq ayta turğan edim. Söyle, maña yalıñız bir söz söyle... Yüregiñde menim içün, az da olsa, muabbetni añdırğan alâmet qaldımı? Aceba men seniñ ışançıñnı qazana bilecegimmi? Söyle!

Leylâ başını aşağı egiltti, közlerinden yaşları tığırıp tüştiler. Bu esnada onıñ hayalında Taşkenttekn ömrü canlandı, Qalbinde uyanğan azaplı tüşüncelerini ebediyen kömmek ve olarnı tekmil unutmaq niyetinen, sevimli közlerini yavaştan açtı:

– Hayır, seniñ içün göñlümdeki muabbetim sönmedi. – dedi. – İşte, menim yüregim. Al! O, artıq seniñ!