Эртеси куню къушлукъ маалинде Абибулла Сулейманович Хансарай азбарында кестане тереги алтындаки скемленинъ узеринде япа-ялынъыз отура эди. Элиндеки индже айва фышкъынынен топракъ устюнде бир даире чызып, онынъ узерине далгъын-далгъын бакъаракъ, терен тюшюнджелерге комюльген эди.

Кунеш шавлелери зийнетли сарайнынъ диварларыны айдынлаткъан, багъчанынъ ортасындаки къадифе чечеклерини шенълендирген. Эрылгъанларнынъ гоньджелери ачылгъан, къайсы тереклери чечекленген, отлар- оленлер ешергенлер. Гурьдели далларнынъ узеринде бульбуллер севимли нагъмелерини тёке, орталыкъны шенъликлер ичине гъаркъ эте эдилер.

Абибулла Сулейманович чокъ вакъыт сусып тургъан сонъ, башыны котерди, чевре-четине козь ташлады.

"Багъчаны зиярет эткенлер чокъ ола экенлер", – деп тюшюнди.

Халкънынъ юзюнде азаматлы хызметтен сонъ бир хошнутлыкъ сезиле, эр кес байрамдакиси киби шенъ эди. Кунештен янгъан, кокреклери ачыкъ, сагълам яшлар къызгъын лакъырдылар этип, сыра-сыра олып кезине, арттан кулер юзьлю къызлар адымлайлар. Къаршыдаки скемлелерде отургъанлар сарайнынъ юксек минарелерини сейир этип, онынъ тарихына ве архитектурасына терен къыймет кесе эдилер... шеэрнинъ эски омрюне алышкъан Абибулла Сулейманович ичюн бу янъылыкълар худжур олып корюне эди.

Пайнына отурып безерек, энди скемленинъ дигер уджуна чекилип, сарайнынъ итальян орьнеклерини сейир эткен Абибулла Сулейманович апансыздан, узакъта, къая устюнде чапкъалагъан балаларнынъ давушыны эшитти. Олар тёпеде, елемлик ерде сазагъан учура эдилер.

"Балалыкъ не къадар гузель шей, – деп тюшюнди. – Мен энъ татлы куньлеримни балалыгъымда кечирген эдим. Къошугъа чапкъан бир джуйрюк киби кельди-кечтилер. Эбет, джуйрюк киби келип-кечтилер. Шимди олардан эсер къалмады. Энъ саф тюшюнджелеримни гонълюмнинъ теренликлерине комдим, оларны эбедиен унуттым. Бабамнынъ къаралтысында саде омюр кечирген эдим; мен эйбетли эдим. Балаларнен "Долду" ойнагъанда, элимнен якъаланылмагъан кимсе къалмай, джемиетлерге барсам, Девлетовнынъ огълу деп, мени эллери узеринде кезиндире тургъанлар. Мен гъурурлы эдим. Гъурур... къудретли ве метинли сёз...

Гъарип Абибулла! Унут! Эписини унут. Чюнки бабанъ, Сулейман Девлетов шимдиден сонъ ич бир вакъыт докъуз эвельки дереджесини тапалмайджакъ. Сен исе, Къачы боюнынъ ешиль багъчаларында сербест, бир бульбуль киби кезинмейджексинъ. Район кооператив бирлигинде ишлеген дайым ярдымгъа кельмеген олса, биз гъайып эдик. Бабамнынъ джаныны о къуртарды. Шимди сагъ-эсенми, бильмейим..." Абибулла Сулеймановичнинъ козьлери алдында, бутюн аят ёлу джанланды, бир тюш киби кельди.

Сонъра, кокюс кечирди.

Алтын шавлелерини сачып тургъан кунеш исар талдасындан чыкъып, кестане тереги пытакъларындан къуртуларакъ, Абибулланынъ джелькесине тёкюльди, терлетти.

О, ёргъун башыны котерип, буллюр киби ачыкъ кок юзюне бакъты да:

– Не къадар джан сыкъысы, – деди. – Аджеба мында меним омрюм бойле кечеджекми? Мен даянып оламам. Кетерим. Узакъ, эски бир койге кетерим.

Скемледен котерилип, элиндеки айва фышкъыныны сагъгъа-солгъа саллай-саллай, зорнен эшиттирип сызгъыра-сызгъыра къапыдан чыкъты. Сарай алдындаки копюрден кечти, сол тарафтаки къалдырымгъа аякъ басайым дегенде, огюнде эки къадын пейда олды.

Оларнынъ бириси, Усьние эди. Къомшусынен берабер почтагъа кете эди. Тюшюнджеге далып келеяткъан Абибулла Сулеймановични корьгенинен, юзю азачыкъ къызарды, бирден адымларыны чабиклештирди.

– Джанынъыз сыкъылса керек, ойлеми? – деп сёз къатты ве ёлуна девам этти.

Эеджан ичинде, Усьниенинъ сёзлерини зорнен эшиткен Абибулла Сулейманович:

– Эбет, джан сыкъысы, – деп джевап берди.

Яш къальпке атеш ташлагъан къадын, Ханджами аралыгъында козьден джоюлды.